Türkiye'de Şirket Kuruluşu
Türkiye'de Şirketlere Genel Bir Bakış
Türkiye'de her türden şirketin ruhsatlandırılması ve kuruluşu, işinize yasal olarak başlayabilmeniz için gereken tüm ruhsatların alınması, ürünlerinizin tescili ve ürünleriniz için uluslararası barkod (kod) edinimi ile şirketler ve ticaret sicili ile ilgili tüm hukuki konular — bu makale, işinize başlamadan önce aradığınız tüm bilgileri edinebileceğiniz başlı başına bir kaynaktır. İşyerinin bağlı olduğu şehre veya belediyeye göre bazı farklılıklar görülebilir; ancak genel prensip tektir ve değişmez.
Soru: Türkiye'de şirket türleri nelerdir?
Cevap: Türkiye'de birçok şirket türü bulunmaktadır; en yaygın ve en sık kullanılanlarını sıralayalım:
Şahıs şirketi (özel şirket): En basit, en kolay, en az maliyetli ve en az karmaşık olanıdır; çok sayıda çalışan veya işgücüne ihtiyaç duymayan, basit işler yürüten kişiler için önerilir.
Limited şirket (sınırlı sorumluluk şirketi): Şahıs şirketinden daha fazla çalışan istihdam eden ve ithalat-ihracat, üretim gibi birden fazla faaliyet alanını kapsayan, birden çok ortağı olabilen ikinci derece şirket türüdür.
Anonim şirket: Uluslararası ve çok uluslu şirketler seviyesinde olup, altında sınırsız sayıda şirketi barındırabilir; ortak değil, sınırsız sayıda hissedarı olabilir. Kuruluş ve işlemler açısından en karmaşık ve en maliyetli olanıdır.
Bunların dışında, talebi ve yaygınlığı az olduğu için burada ayrıca değinmeyeceğimiz başka özel türler de vardır; bunlar fiilen yukarıda sayılan üç ana türden birinin (şahıs şirketi, limited şirket veya anonim şirket) kapsamına dahil edilebilir.
Şahıs Şirketi (Özel Şirket): Gerekli Belgeler, Ayrıntılar ve Maliyetler
(Belirtilen maliyetler yaklaşık değerlerdir; artabilir veya azalabilir.)
Türkiye'de kuruluş ve resmi ruhsatlandırma sürecine başlamak için gereken belgeler, Hallak Türkiye ile çalıştığınızda oldukça basittir: işyerinin — ofis, dükkân, ticari mekân, depo veya "home office" prensibiyle çalışılıyorsa mesken — kira sözleşmesi.
Not: Adrese ait doğru bir faturanın getirilmesi ve adresin doğruluğundan emin olunması gerekir; bu bilginin sonradan düzeltilmesi maliyetli olup uzun işlemler gerektirir.
Bunlara ek olarak: yabancı için pasaport veya Türk vatandaşı için T.C. kimlik kartı, türü ne olursa olsun geçerli Türk ikameti, kişisel vergi numarası ve şirket kuruluşuna ilişkin vekaletnamenin düzenlenmesi için ruhsat sahibinin bizzat noter/kâtip-i adle gitmesi gerekir — bu, yalnızca Hallak Türkiye'nin size ayrıntılarıyla açıkladığı bir bilgidir.
Ruhsat, özetle üç temel unsura veya üç bölüme dayanır:
Vergi bölümü: Vergi levhası olarak da bilinir.
Ticari bölüm: Faaliyetin bağlı olduğu ticaret sicili veya ticaret/meslek odası.
Belediye bölümü: Belediye ruhsatı olup son aşamadır.
Yukarıda sayılan aşamalar şu sırayla yürütülür: önce faaliyetin bağlı olduğu ticaret sicili veya meslek odası kaydı, ardından vergi levhasının çıkarılmasına yönelik vergi dairesi işlemleri, ardından çalışma ikameti veya çalışma izninin çıkarılması (çalışma ikameti veya çalışma izni için gereken belgeleri öğrenmek isterseniz sitemizdeki ilgili makaleye başvurabilirsiniz) ve son olarak belediye ruhsatının tamamlanması. Yukarıdaki işlemler tamamlandıktan sonra hiçbir sorun yaşamadan ticari faaliyetinize başlayabilirsiniz. Bu aşamalardan herhangi birinin eksik olması, ruhsatın tamamlanmamış sayılmasına ve oldukça yüksek — ruhsatın toplam maliyetinden bile daha yüksek — para cezalarına maruz kalmanıza yol açar (yani tek bir ihlalin cezası bile ruhsatın tüm maliyetinden fazla olabilir).
Maliyetler 300 ABD Doları ile 900 ABD Doları arasında değişir; bu maliyet mekânın konumuna, kira değerine, alanına, faaliyet türüne ve şirkete özgü ayrıntılara göre farklılık gösterir. Tamamlanma süresi, şirketin bağlı olduğu belediye bölgesine göre üç günden bir buçuk aya kadar sürebilir.
Aylık maliyet ve giderler şu şekilde ayrılır:
Mali müşavir ücreti: Şirketin faaliyet türüne ve müşavirden talep edilen iş yüküne göre 40 ABD Dolarından başlayıp 150 ABD Dolarının üzerine çıkabilir.
Kira stopajı: Kira değerinin yaklaşık %30'u olarak hesaplanır ve her 3 ayda bir ödenir.
Temel vergiler: Aylık 10-30 ABD Doları arasında değişir.
KDV tutarı: Aylık düzenlenen faturaların miktarına ve türüne bağlıdır, sabit bir tutarı yoktur ve genellikle aylık ödenen en yüksek kalemdir.
Sosyal güvenlik (SGK): Çalışan için ayrılan maaşa bağlı olarak 100 ABD Dolarından başlar ve artabilir; şirket sahibi için ise yaklaşık sabit olarak 100 ABD Doları civarındadır.
Şahıs Şirketiyle İlgili Notlar
Perakende, parça parça veya bölüm bölüm satış faaliyeti belirtilirse, "Yazar Kasa" adı verilen özel bir hesap makinesi cihazının satın alınması istenir; bu, banka kartıyla ödeme alınan cihazla aynıdır ve toptan satış yapılıyorsa istenmez.
Şahıs şirketi için bir sermaye tutarı bulunur ve şirket adına ticari banka hesabı açılabilir.
Her şirket türü için geçerli bir bilgi: kuruluşun ilk iki yılı içinde, sermayenin şirket hesabından en az bir defa dönmesi (giriş-çıkış yapması) gerekir.
Sermayenin doğrudan şirket hesabına yatırılması, aksi talep edilmedikçe şart değildir; çalışma ikameti veya çalışma izni başvurusu sırasında bu talep edilebilir ve bu durumda resmi belgelerde kayıtlı sermayenin yalnızca dörtte birinin yatırılması yeterli olur.
Ruhsat verilen mekânın alanına uygun boyutta bir yangın tüpü satın alınması istenir; ruhsat alınacak mekânda zaten bir yangın söndürme sistemi bulunuyorsa bu istenmeyebilir.
Şahıs Şirketi Kapatılabilir mi?
Evet, mümkündür ve işlemler oldukça basittir; sadece birkaç gün içinde tamamlanır — borçların ödenmesi ve şirket merkezinde kapanış tespitinin yapılmasından ibarettir.